Tabiatta yaygın bulunan inorganik maddeler olan mineraller, yaşamın devamlılığı, sağlığın korunması, vücudun büyümesi ve gelişmesi için gerekli olmaktadır. Mineraller, vücutta bir enerji kaynağı olarak bulunmasada, normal biyokimyasal süreçlerin devamlılığı, vücudumuzun normal olarak gelişmesi ve işlev görmesi için yeryüzünde ve gıdalarda bulunan elementlerdir. Sağlık için gerekli olanlar arasında kalsiyum, fosfor, potasyum, sodyum, klorür, magnezyum, demir, çinko, iyot, krom, bakır, florür, molibden, manganez ve selenyum bulunmaktadır.
KALSİYUM
Kalsiyum, %98’lik kısmı kemik ve dişlerde bulunan vücuttaki miktarı en fazla olan bir makromineraldir. Yaşamın ilk yıllarında yeterli kemik kütlesine ulaşmak için daha sonraları da bu kemik kütlesinin tutulması için yeterli miktarlarda alım çok önemlidir. Tavsiye edilen alım miktarı (RDA) 1000-2000 mg/gün olarak belirlenmiştir. Kemik metabolizması dışında kan pıhtılaşması, hormon salgılanması , kas kasılması gibi önemli olaylarda da rol almaktadır. Kalsiyum eksikliği osteoporozis oluşumuna neden olabilmektedir. En zengin besin kaynakları arasında süt ve süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, pekmez, kuru baklagiller gelmektedir. Önerilen alım düzeyi aşıldığı zaman toksik etki görülmektedir bu aşım da yalnızca besin desteği alımıyla ortaya çıkmaktadır. Bunun sonucunda ise kabızlık ve böbrek taşı oluşumu ortaya çıkabilir.
FOSFOR
Kemik sağlığı , enerji deposu ve membran yapısında önemli işlevleri olan makro mineraldir. Yiyecek kaynaklı eksikliğine çok fazla rastlanmasada beslenme bozukluğu olan bireylerde görülme olasılığı vardır. Önerilen günlük alım miktarı 700 mg/gün olarak belirlenmiştir. Kuruyemiş, et ,tohumlar, baklagiller, tahıl ve süt ürünlerinde önemli miktarlarda bulunmaktadır.
MAGNEZYUM
Yağ ve protein metabolizması, glikoliz gibi 300 den fazla enzimatik reaksiyonda görev alan bir mineral çeşididir. Önerilen günlük alım düzeyi 310-420 mg/gün olarak belirlenmiştir. Fındık, tahıl, sebzeler, baklagiller önemli besin kaynakları arasında sayılırlar. Hipomagnezemi görüldüğü takdirde kas ve sinirlerde gerginlik, hipermagnezemi görüdüğü takdirde ise hipotansiyon ortaya çıkmaktadır.
POTASYUM
Membran potansiyeli ve kan basıncı üzerine etkileri olan potasyum hücre içi birincil elektrolittir. Alınması tavsiye edilen miktar (RDA) 4.700 mg/gün olarak belirlenmiştir. Meyve ve sebzeler önemli potasyum kaynakları arasında yer alırken et , süt ve süt ürünleri orta dereceli kaynaklar arasında yer almaktadır. Besinlerle düşük miktarda potasyum alındığı zaman kan basıncında yükseliş , böbrek taşı riski , osteoporoz riski gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır.
DEMİR
Hemoglobin sentezinde görevli erişkin vücudunda 3-4 g bulunan bir mineral çeşididir. Et ,bazı deniz ürünleri , mercimek , kümes hayvanları önemli besin kaynaklarıdır. Önerilen günlük alım miktarı (RDA) 8-18 mg/gün olarak belirlenmiştir. Demir eksikliğinde anemi ve immün sistemde anormalliklerle ortaya çıkar ve en çok rastlanan anemi nedenidir.
ÇİNKO
Glikoliz, nükleik asit sentezi ve katalitik fonksiyonlar bakımından önemli işlevlere sahip bir mineral çeşididir.en zengin kaynakları arasında yumurta, balık, et ve süt ürünleri bulunmaktadır. Fitat alımı emilimi azalttığı için çinko eksikliği meydana gelmektedir bunun sonucunda ise iştah kaybı , büyüme geriliği , immün anormaliler ortaya çıkmaktadır.önerilen günlük alım miktarı (RDA) 8-11 mg/gün olarak belirlenmiştir.
SODYUM
Vücutta ortalama(70kg) olarak 105 g sodyum bulunmakta %30’u kemik kristallerinin yüzeyinde bulunmaktadır. Düşük serum sodyum düzeyi (hiponatremi) gelişmesi durumunda bu bölgeden sodyum kan dolaşımına salınabilmektedir. Vücutta sodyumun geri kalanı hücre dışı sıvıda, özellikle plazma, sinir ve kas dokusundadır. Sodyum vücuttaki katyonların yaklaşık %93’ünü oluşturmaktadır. Sodyum gıda bileşenlerinde geniş bir yelpaze aralığında olduğu için eksiklik durumu çoğunlukla görülmemektedir. Vücutta sodyum konsantrasyonu aşırı terleme ile gerçekleşmesi durumunda, kas krampları, bulantı, kusma, baş dönmesi, şok ve koma gibi belirtiler göstermektedir. Vücutta sodyum, sıvı dengesinin korunmasında, sinir iletimi ve kas kasılmasında önemli görevleri bulunmaktadır. Yetişkinler için günde 1,500 sodyum(veya 3,8 g tuz) önerilmektedir. Ortalama bir insanın günde 3-5 tuz tükettikleri göz önüne alındığında, çoğu kişi referans değerlerin üzerine çıkmaktadır.
Dilay Yavuz 
Yorum bırakın